Mensbeeld: fundamentele goedheid

Zoals ik al schreef in “De Waas van Alledag” is onze waarneming de hele dag door van alles gekleurd. Hoe we anderen, onszelf en gebeurtenissen zien wordt beïnvloed door dingen die we denken, door iets wat we net hebben gehoord of gezien, door onze conditioneringen en ook door onze overtuigingen. Één van die overtuigingen is het mensbeeld dat we hebben: het algemene beeld van hoe wij de aard van de mens zien. Met Mindfulness kunnen we zien hoe ons mensbeeld onze patronen en neigingen beïnvloed waardoor we de mogelijkheid hebben andere perspectieven te zien en bewustere keuzes te maken.

Fundamentele goedheid als mensbeeld

Een mensbeeld is er in vele vormen en maten. Mijn mensbeeld neigt voornamelijk naar het geloof in de fundamentele goedheid van mensen: het idee dat mensen van nature en ten diepste goed zijn. Dat klinkt wel mooi natuurlijk, maar hoe beïnvloed dit mijn waarneming? Aan de ene kant zorgt dit idee ervoor dat ik makkelijker kan denken “hij/zij heeft dat vast niet slecht bedoeld” als iemand een nare opmerking naar mij maakt. Ik blijf niet lang hangen in schuld of blaam. Maar aan de andere kant ga ik misschien er soms wat te ver in. Dan sta ik zoveel stil bij de omstandigheden die ervoor hebben gezorgd dat iemand iets verkeerds heeft gedaan (zijn opvoeding, jeugd, hij/zij is moe en gestresst, dingen die hem/haar uit pech zijn overkomen, …) dat ik bijna vergeet dat iemand zelf ook verantwoordelijkheid heeft te nemen. En dat ik iemand daarop mag aanspreken. Dit (en andere factoren 🙂 ) zorgt er bijvoorbeeld voor dat ik soms te laat grenzen stel.

Mensbeeld

Het wankele bestaan van mijn mensbeeld

Ook is het interessant te merken wat er gebeurt als mijn mensbeeld bevestigd wordt en wat er gebeurt als het in mijn optiek ontkracht wordt. Van de week liep ik te strompelen op straat op mijn gebroken voet met loopgips. Dit waren de spontane reacties:

  • Een voorbij fietsend meisje: “Gaat het wel goed?”
  • Een DHL bezorger: “Ow, heb je pijn? Ik hoop dat je snel beter wordt!”
  • Een man die bijna met zijn winkelkarretje tegen iemand anders op botst zegt lachend: “Er lijkt bij jou ook iemand over je voet gereden te zijn? Succes ermee!”
  • Een vrouw die mij voorbij loopt: “Dapper hoor!”

Deze mensen kennen mij niet, zien mij misschien nooit meer en ik kan geen enkele egocentrische reden bedenken waarom ze dit zouden zeggen. Wat mij betreft wijst het daarom op de fundamentele goedheid van mensen. Mijn mensbeeld is bevestigd, ik werd blij!

Grenzen aan mijn mensbeeld

Maar mijn idee van fundamentele goedheid kent grenzen. Ik kan mij mensen voorstellen waarbij ik het heel moeilijk vind om hierin te geloven. Bij Anders Breivik bijvoorbeeld (de Noor die door een bomaanslag en het neerschieten van jongeren op het eilandje Utøya 77 mensen met voorbedachten rade vermoordde). Als ik aan hem denk voel ik soms angst en merk ik gehechtheid aan mijn mensbeeld op. Ik vind het eng als mensen misschien niet fundamenteel goed zijn. Ook kan het geloof in fundamentele goedheid wanneer ik aan mijzelf denk wel eens wankelen! Als ik zelf een nare opmerking maak kan ik al gauw concluderen dat ik echt iets doms heb gedaan. Dat ik zelf moe was en gestresst telt dan opeens veel minder 😉

Daaruit blijkt ook dat mijn geloof in fundamentele goedheid soms meer aanwezig is dan op andere momenten. En soms zelf helemaal verdwenen. Het is geen vaststaande bril die altijd dezelfde kleur heeft. Heel interessant vind ik het om te onderzoeken wanneer en op welke momenten dit mensbeeld mijn wereld kleurt, wanneer het afwezig of minder aanwezig is en wat er dan gebeurt met mijn kijk op alles om mij heen en binnenin mij.

Wat is jouw mensbeeld?

Onderzoek eens voor jezelf hoe je mensbeeld je kijk op de wereld beïnvloedt. Vraag jezelf eens af: wat voor mensbeeld heb je? Hoe zie jij de mens? Is ieder mens in principe van binnen een goed mens? Is de mens rationeel of impulsief? Denk je dat zoiets als fundamentele goedheid bestaat? Of is de mens van nature meer onbetrouwbaar, lui of egocentrisch, moeten we hard werken en zijn er veel regels nodig om te zorgen dat mensen goed zijn. Wat voor gevolgen heeft dit voor je interactie met mensen? In wat je van ze denkt? Hoe je je voelt als iemand iets goeds/fouts doet? En hoe zie je jezelf? Kan je zien of dit mensbeeld altijd aanwezig is of verandert? En wat er dan gebeurt met je kijk op dingen?

Scroll naar top