Ethiek en Mindfulness in het dagelijkse leven

Zoals ik in de InspiratieMail altijd schrijf: Mindfulness is niet alleen voor op het kussen maar ook voor het dagelijkse leven. Mindfulness gaat vaak over loslaten, accepteren en openen. Maar ons dagelijkse leven vereist óók dat we grenzen stellen en keuzes maken in wat we zeggen en doen. Met Mindfulness kunnen we bewuste keuzes maken die bijdragen aan een meer gebalanceerd leven. Een leven waarin er meer helderheid is in wat ons welzijn ten goede komt. Welke keuzes in ons leven zorgen voor meer rust en balans? Welke keuzes zorgen voor minder gepieker en zorgen? Dat brengt mij bij ethiek en Mindfulness.

Ethiek

Eén van de dingen die mij bezig houdt is het kijken naar de dingen die ik doe en wat voor impact ze hebben op de rust of onrust in de Mind. We kennen allemaal dat we wakker liggen van een boze opmerking die we tegen iemand hebben gemaakt. Dat we roddelden over iemand en daar later toch een wat ongemakkelijk gevoel bij hebben. En hoe we soms de waarheid net iets mooier maken om indruk op iemand te maken en dat later misschien wat gênant vinden.

Als we dit opmerken, als we ervaren hoe het is dat we ons beschaamd voelen, kunnen we daaruit een conclusie trekken. Blijkbaar komt ons gedrag niet overeen met wat we vinden dat we zouden moeten doen. Met wat we vinden dat eigenlijk goed en niet goed is om te doen. Er wringt iets. We zouden het ook niet fijn vinden als anderen over ons roddelen of als iemand erg geïrriteerd naar ons reageert. Eigenlijk hebben we het dan over ethiek: een bezinning over wat juist handelen is.

Ethiek heeft vaak een wat negatieve en/of religieuze bijklank. Alsof iets ons wordt opgelegd. Iets waar we ons aan moeten houden en als we dat niet doen dan hebben we gefaald, zijn we geen goed mens, geven we onszelf op onze kop. Maar hier gaat het helemaal niet om. Het gaat er niet om dat we bepaalde regels moeten opvolgen over wat goed en niet goed gedrag is. En ook niet dat je een slecht mens bent als je roddelt. Eerder gaat het er om te onderzoeken wat de invloed is van wat we doen op hoe we ons voelen. En dan te kijken wat we daarmee willen en kunnen doen. Een eigen onderzoekje naar ethiek en Mindfulness dus.

Mindfulness en Moraliteit

Ethiek in retraites

Bij de Boeddhistische retraites die ik heb gevolgd speelt ethiek vaak (bij de ene retraite meer dan de andere) een belangrijke rol. Dat begint al met het nemen van (minimaal) 5 leefadviezen an het begin van de retraite. Je zegt hiermee dat je jezelf traint voor in ieder geval de duur van de retraite de volgende leefadviezen tot je te nemen:

1. Vermijd te doden en handel met respect jegens alle vormen van leven. Dit leefadvies gaat over het doden van alle wezen, van mensen tot de mug in je slaapkamer. Maar ook over het kwetsen van anderen en jezelf (!).

2. Vermijd te stelen en cultiveer vrijgevigheid. Vermijd te nemen wat jou niet gegeven is. Dit gaat niet alleen over spullen en goederen, maar kan je ook zien in de vorm van tijd schenken, hoeveel ruimte je inneemt (ten koste van iemand) bijvoorbeeld.

3. Het vermijden van seksueel ongeoorloofd gedrag: vreemdgaan, overspel etc. (in retraites wordt over het algemeen gevraagd te oefenen in het vermijden van elke vorm van seksueel gedrag!)

4. Vermijd te liegen en spreek de waarheid. Dit gaat over het vermijden van roddelen, harde woorden, onzinnig gepraat. Welke woorden spreek je, hoe benader je iemand. Draagt het bij? Wat is de waarheid?

5. Vermijd bedwelmende middelen die de geest verwarren en onopmerkzaam gedrag veroorzaken. Natuurlijk gaat dit over drugs en alcohol, maar hoe zit het met cafeïne?

Het interessante is dat niemand je oplegt wat deze leefadviezen precies inhouden. Waar de grenzen liggen en wat allemaal fout en wat goed is. De nadruk ligt op het oefenen erin. Wat betekenen de leefadviezen voor jou? Hoe geef jij het invulling? En hoe beïnvloedt het je Mind?

Ethiek en intentie

De reden dat er vanuit het Boeddhisme geen geboden zijn die je moet naleven heeft ook te maken met dat er een belangrijke nadruk wordt gelegd op intentie. Met welke intentie doe of zeg je iets? Soms spreek je misschien harde of onvriendelijke woorden vanuit de intentie dat je wil dat iemand een andere keuze maakt, omdat je oprecht denkt dat die persoon daar gelukkiger van wordt. Of je doodt een teek in de meditatiezaal omdat je bezorgd bent om zelf ziek te worden of dat iemand anders wordt gebeten. Is dat dan onjuist? Op veel ethische dilemma’s is geen klipklaar antwoord en je wordt aangemoedigd dit bij jezelf te onderzoeken. Te onderzoeken met je eigen wijsheid.

Ethiek en Mindfulness

Met Mindfulness trainen we ook in ethiek, ook al is dat misschien niet zo expliciet. (maar dat kan natuurlijk wel, de leefadviezen in retraites zijn niet persé voor retraites bedoeld, maar ook en misschien wel juist voor het dagelijkse leven). Doordat we met het oefenen in Mindfulness meer stilstaan en onszelf trainen niet meteen reactief te zijn op dingen die ons gebeuren, leren we meer te zien wat goed voor onszelf en anderen is. Als we merken dat we slecht slapen, onrustig worden, piekeren over iets wat we gezegd of gedaan hebben, hebben we een mooie kans om te ervaren hoe dit is. Wat gebeurt er in de Mind? Blijft het maar rondspoken? Voel je je niet goed over jezelf? Druk je het weg omdat je er liever niet aan wordt herinnert?

En ook kunnen we ervaren hoe het is wanneer we ons tevreden voelen met dat we iets vriendelijks hebben gezegd of een ander tijd en ruimte hebben gegeven voor zijn of haar mening. Of dat we voor onszelf zijn opgekomen om onszelf te beschermen. Hoe is het dan in onze Mind? Hoe voelt het?
 
Ethiek en Mindfulness kun je wat mij betreft dan ook niet los van elkaar zien.
 

Ethiek en Mindfulness: een intentie zetten vanuit eigen wijsheid

Ervaren dat het uitmaakt dat wat we doen en zeggen invloed heeft op onze rust en onrust in ons leven is een waardevolle ervaring. We krijgen zo een keuze. De keuze om het wellicht de volgende keer anders te doen. Dit kunnen we doen door een intentie te zetten. Je neemt je bijvoorbeeld voor op het werk niet mee te doen aan het roddelen, om niks te zeggen en er zo niet aan bij te dragen. Of misschien zelfs anderen te vragen om niet zo onaardig over die persoon te praten. Je neemt je voor dat als je merkt dat je de waarheid mooier wil maken, je mag voelen dat je onzeker bent. Is het daarna anders in je Mind dan wanneer je een andere keuze had gemaakt?
 

En ja, misschien vallen we terug in onze patronen. Roddelen we toch opeens weer mee. Blijf dan vriendelijk voor jezelf. Met Mindfulness oefenen in ethiek wil niet zeggen dat we een perfect mens moeten worden. Altijd bewuste en goede keuzes moeten maken. Dat streeft het hele doel voorbij. Maar het feit dat we de intentie hebben om het anders te doen en opmerkzaam te zijn plant het zaadje. Het zaadje voor een rustigere Mind en een liefdevollere relatie met onszelf en onze omgeving. Voor een leven met minder zorgen en gepieker.

Scroll naar top