Een Open Mind is zonder muurtjes

De Mind van een Boeddha heeft geen muurtjes, zo zei Virañani mij. Een Mind zonder muurtjes houdt niks vast, houdt niks tegen. Alles kan naar binnen en er ook vrij weer uit. De Mind is open, ontvankelijk, ruimtelijk. Zolang we niet verlicht zijn hebben we wel te maken met deze muurtjes. We hebben weerstand, onze Mind is in meer of mindere mate gesloten. En dat klinkt misschien lastig, maar is juist een mooie ingang voor het oefenen. Trainen in een Open Mind.

 

De Gesloten Mind is ommuurd

Na afloop van een gesprek met een collega  zit je de hele tijd te denken aan die kwetsende opmerking van hem/haar. Je denkt aan hoe je erop gereageerd hebt, of niet gereageerd. Hoe je anders, beter had kunnen reageren. Je bedenkt wat het over die collega zegt dat hij/zij dat zei. Je bedenkt nog een andere reactie die je had kunnen geven en denkt aan dat je hem of haar dat misschien nog wel even gaat mailen ook. Vervolgens herinner je je de intonatie waarmee hij/zij het zei, dat was ook heel irritant. Dan herinner je je vorige gesprekken waarin hij/zij ook dat soort dingen deed of die ook irritant waren. Je bedenkt nog een keer wat je hier mee gaat doen, dat je het niet eerlijk vindt, dat je…..

Wie herkent het niet? De Mind vernauwt en cirkelt om een onderwerp van je irritatie. Het bedenkt er van alles bij. De muurtjes zijn opgetrokken zodat er alleen ruimte is voor datgene wat met die irritatie te maken heeft.  Er is helemaal geen ruimte voor het ervaren dat je op de fiets zit met je haren in de wind. Dat je ook nog een compliment van een andere collega hebt gekregen. Of dat je een mooi project hebt afgerond. Hetzelfde gebeurt als we ons zorgen maken, verdriet hebben, ergens intens naar verlangen, piekeren, twijfelen, somberen, teleurgesteld zijn. In al die gevallen krimpt de Mind, houden de muurtjes buiten wat er niet mee te maken heeft. En letterlijk blokkeren ze het zicht.

trainen in een open Mind

Soms handig, meestal niet

Soms is deze krimp handig. Bijvoorbeeld als we de straat oversteken, niet goed hebben uitgekeken en bijna worden overreden. De angst zorgt dat je Mind zo nauw wordt dat er alleen aandacht is voor het gevaar en de uitweg daaruit. De angst werpt een muur op waar niks meer in of uit kan. Nuttig dus, want als we terplekke gaan nadenken over die kwetsende opmerking van die collega of denken aan wat we voor de lunch zullen eten……

Maar gelukkig worden we in ons dagelijkse leven vrijwel nooit (bijna) overreden. Helaas is het ook zo dat deze krimp-en-muur-strategie een stuk minder nuttig is voor zaken waar niet een directe uitweg uit is. Voor dingen die al gebeurd zijn bijvoorbeeld. En voor dingen die mogelijk in de toekomst al dan niet gebeuren. Dat zijn complexere zaken. Die kwetsende opmerking is al gemaakt. Dat nare is al gebeurd. Hoe we ook denken en proberen, we kunnen het niet ongedaan maken. En als we niet weten wat er nog te gebeuren staat kunnen we allerlei scenario’s bedenken, plannen en verzinnen “als… dan ga ik.., en als…. dan….”. Al deze bedenksels ten spijt, de realiteit loopt toch nooit exact hoe we het bedacht hadden. De strategie van de Mind om te krimpen, muren op te werpen en het proberen op te lossen werkt hier gewoonweg niet. Beter kunnen we de Mind stimuleren te openen.

Een Open Mind

Wat ervaar je als de Mind meer open is? Er minder muren zijn? Met een open Mind kunnen we alles wat er op komt ervaren als fenomenen die komen en voorbij gaan. Wat er ook gebeurt, we blijven verankerd in het huidige moment: we gaan niet in de verhalen (de inhoud) mee. Wat er ook gedacht of gevoeld wordt, we beschouwen het als denken of emotie/gevoel. Beelden die we zien erkennen we als mentale fenomenen. Wat voor geluid er ook is, we erkennen het als horen. We erkennen spanning als spanning, verzet als verzet, een intentie als intentie, ….

En al die gedachten, beelden, geluiden en gevoelens verschijnen en verdwijnen in een eindeloze ruimte, een eindeloze hemel, waarin ze als wolken in allerlei kleuren en vormen voorbij drijven. Ze zijn er maar verstoren de Mind niet. Er is ontspanning met wat er is, wat het ook is. De Mind is oneindig ruimtelijk en vrij, kent geen obstakels. De Mind doet niet, de Mind is.

Herkennen van de muurtjes

Klinkt natuurlijk hartstikke lekker Zen die Open Mind, maar hoe kun je daarmee oefenen? Paradoxaal genoeg begint het wat mij betreft bij het herkennen van de muurtjes. De muurtjes die je geest vernauwen, de muurtjes die zorgen dat dingen gevangen blijven en rond blijven zingen.

Een dooddoener misschien, maar wel een hele ware, is dat je alleen door de muurtjes zelf te ervaren je ze kan leren herkennen. Ik kan het je dus niet vertellen 😉 Nou stuur ik je natuurlijk daarmee het bos niet in. Vaak hebben muurtjes te maken met een gevoel van spanning, bijvoorbeeld in je hoofd of ander deel van je lichaam. Het eenvoudigst is ook bij het lichaam te beginnen. Hoe het lichaam voelt heeft een nauwe relatie met de Mind. Zwaar, trekkend, plakkerig, strak, star, traag, dik, trillend, een gevoel van ‘in een freeze’,  of een drukkend gevoel kan een indicatie zijn.

Het kan zijn dat je ervaart dat je ergens niet ‘los’ van komt, dat het blijft terugkomen of plakken. Als welke ervaring dan ook plakt, is dat sowieso een goede indicatie. Arnold Schwarzenegger zegt over bodybuilding “if it jiggles, it’s fat”, en in dit kader zeg ik: “If it sticks, it’s a wall” …..

Het is aan jou om te ontdekken hoe je muurtjes eruit zien, voelen. En wat als je zo’n muurtje voelt? Mooi, dan hoef je er verder niks mee. Je hoeft het muurtje niet proberen af te breken (ik had nog niet gezegd dat de eigenschap van de muurtjes is dat als je er aan begint te morrelen ze hoger en dikker worden, of dat er nieuwe bij komen….). Het enige dat je hoeft te doen is ze op te merken. En als je merkt dat je geen hebt in dat muurtje, kun je dat geen zin hebben als een nieuw muurtje beschouwen…

Trainen van een open Mind

In de praktijk is het niet zo eenvoudig die muurtjes te herkennen. Anders waren we ook al wel verlicht geweest 😉 Het kan helpen om het verschil te ervaren tussen wanneer er dikkere en hogere muren zijn en wanneer er kleinere muurtjes zijn. Tussen wanneer de Mind meer open is en wanneer meer gesloten. Het kan ook vaak nodig zijn de Mind te stimuleren iets ruimtelijker te worden, zodat je de muurtjes beter ziet. Als je met je neus tegen een muur staat, zie je tenslotte wellicht niet dat de deur twee meter verderop zit. Zo werkt het met de Mind vaak ook. Als er ruimte om een muurtje zit, zie je’m. Hieronder een paar tips en oefeningen die je kan proberen:

Lichaam lichaam lichaam

Start altijd met het lichaam. In het dagelijkse leven of in meditatie. Altijd. Je lichaam als geheel voelen, het voelen van de adem, het voelen van je lichaam in de ruimte. Grote kans dat je dan al iets opmerkt. We zijn in mijn ervaring zelden totaal ontspannen.

Gedurende de dag

Als je relaxt en enigszins vrolijk bent, merk op hoe de Mind voelt. Hoe is het anders als je boos of angstig bent? Wat precies voelt er anders? Gedurende de dag verandert het ook steeds. Hoe is het als je moe bent?

Andere zintuigelijke ervaringen

Wanneer je wat irritatie, zorgen of ander ongemak bemerkt, benoem dan eens voor jezelf 5 dingen die je om je heen ziet (muur, lamp, boom, ….), 5 geluiden die je hoort (adem, verkeer, gepraat,….) en 5 dingen die je voelt in je lichaam (koude voeten, zware benen, trekkende schouder,….). Neem er rustig de tijd voor om ze te ervaren. Als je dat gedaan hebt kan je weer eens terug gaan naar die emotie of dat ongemak. Hoe is het nu?

Focus op geluiden

Als je merkt dat je snel meegesleurd raakt door een emotie kan je terwijl je contact houdt met de emotie je richten op geluiden in je omgeving. Hoe verandert hierdoor je ervaring? Wat heeft het bewust ervaren van geluid voor invloed op de muurtjes, op de openheid van de Mind?

Adem en ruimtelijkheid

In meditatie kan je terwijl je de adem opmerkt contact houden met je lichaam als geheel. Stap voor stap kan je dat contact uitbreiden naar het waarnemen van de ruimte om je heen en uitstrekken zover je kan (de wereld? het hele universum? 🙂 ), terwijl een deel van je aandacht bij de adem blijft. Als je merkt dat de Mind zich weer een beetje vernauwt, je spanning of zwaarte ervaart, kan je weer contact maken met die ruimtelijkheid. Dat is een spel. De Mind is gewend steeds te vernauwen, de kunst is het vernauwen op te merken, het te leren herkennen hoe vernauwen voelt.

Willen en niet willen

Let eens op als je iets heel erg graag wilt/ ergens naar verlangt of als je iets heel erg (of een
beetje..) niet wilt. Enorme zin in eten, sneller willen dan iets gaat, hopen of bang zijn voor een bepaalde uitkomst, opzien tegen een afspraak… Hoe open is de Mind dan? In hoeverre is de Mind alleen maar of vooral met dat ‘ding’ bezig? En hoe merk je dat, die mate van openheid/geslotenheid?

Niet teveel je best doen

Probeer niet teveel, doe niet teveel. Probeer het niet te zien. Je kan het gewoon ervaren, voelen, weten. Als ik je nu vraag te voelen of je zit, dan weet je dat. Zonder moeite. Zo is het ook met de muurtjes. Als je de Mind stimuleert te openen schijnt er vanzelf licht op de muurtjes. Je komt ze vanzelf tegen. Als je vervalt in teveel doen en proberen kan je voor je het weet verstrikt raken in een hele analytische gebeurtenis waarin je je afvraagt hoe je weet of iets een muurtje is. Of ga je hard bezig om je Mind te openen en het zo te forceren. Onnodig. Tenzij je dan ziet dat er een enorme muur opgeworpen is 😉

Begeleidde meditatie

Je kan eens deze begeleide meditatie van Shaila Catherine doen (in het Engels) waarin ruimtelijkheid centraal staat 

Er zijn vele muurtjes

Ik heb zo al veel muurtjes mogen ontdekken. Elke keer zijn ze weer anders, verschijnen ze in andere gedaantes. Soms moet ik vijftig keer m’n hoofd stoten om te zien dat er een muur staat. Dan weer denk ik er om heen te kunnen, maar blijkt ie op magische wijze steeds langer te worden. Soms denk ik dat er weinig muurtjes zijn en blijkt er in ene een Chinese Muur te staan. De volgende keer lossen er opeens hele muren op, alsof ze met z’n allen hebben besloten de grond in te zakken. Het is vaak niet wat het lijkt. En wat zou er nou te zien zijn voorbij alle muurtjes?

Scroll naar top