De paradoxale wens

Met Mindfulness leren we ons te verhouden tot het leven, hoe dat dan ook loopt en wat er ook op ons pad komt. Dit weekend werd ik herinnerd aan één van de manieren om te oefenen met diepe pijn en verlies: meditatie met de paradoxale wens. 

Meditatie in actie

Afgelopen weekend deed ik mee aan het derde weekend van de Dhamma VerdiepingsCursus. Een twee-jarige leergang over de leringen van de Boeddha. De lezing van één van de begeleiders, Joost van den Heuvel, ging over vergankelijkheid, sterfelijkheid en stilstaan bij onze eigen dood.

Het was een intense lezing waarin hij ons meenam naar (onder andere) meditatie op de verschillende fasen van ontbinding van een lijk (in Azië een heel gebruikelijke meditatie-vorm), onze eigen sterfelijkheid en het proces van sterven. Zijn woorden brachten mij terug bij het overlijden van mijn dochter Lize. Herinneringen over hoe dat ging, wat er met haar gebeurde, hoe dat eruit zag. Ik voelde dan ook intens verdriet en pijn, en mijn hart voelde hard in elkaar gedrukt. En daarbij ervaarde ik de confrontatie van mijn eigen sterfelijkheid. Nou, daar zit je dan. Te oefenen, te mediteren, de leringen in je op te nemen. En nu? 

paradoxale wens

Met zachtheid oefenen

Na de lezing belde ik met Joost en vroeg ik hem: hoe kan ik hier met zachtheid en vriendelijkheid mee oefenen? Met de angst en het verdriet, de rouw en de intensheid van sterfelijkheid. Hij herinnerde mij toen aan de paradoxale Metta wens.

Eerder schreef ik over Metta meditatie: een meditatievorm gericht op liefdevolle vriendelijkheid. In Metta meditatie wens je jezelf, anderen, en alle levende wezens vriendelijke wensen. Bijvoorbeeld moge je/ik/alle wezen gelukkig zijn, vrij zijn, gezond zijn. Een zachte meditatie waarin het draait om het gunnen van het goede aan jezelf en anderen. Het is een meditatie waarvan de Boeddha zei dat het helpt de Mind in balans te brengen bij angst, boosheid en onrust. 

De paradoxale wens

De paradoxale wens gaat niet over het jezelf mooie of prettige zaken gunnen. Het gaat paradoxaal genoeg 🙂 over het jezelf gunnen van de moeilijkheden die er zijn. Het jezelf gunnen de moeilijkheden en pijn te ontvangen, ze niet weg te duwen. Dat kunnen dan wensen zijn, zoals:

  • Moge ik moe zijn
  • Moge ik het allemaal niet weten
  • Moge ik boos, verdrietig zijn
  • Moge ik paniek ervaren
  • Moge ik radeloos zijn
  • Moge ik mezelf stom vinden
  • Moge ik oordelen
  • Moge ik het niet willen
  • Moge ik pijn hebben

Je wenst deze wensen natuurlijk niet omdat je wilt dat er allemaal moeilijkheden jouw kant op komen. Maar je wenst jezelf deze wensen, omdat de moeilijkheden er al zijn en je het jezelf gunt dat je je er niet tegen verzet.  Je wens het jezelf vanuit de wijsheid dat je niet kan beslissen wanneer de pijn weer weg gaat. Je moet het er nu even mee doen. En vanuit de wijsheid dat verzet je alleen maar meer ellende bezorgt. De paradoxale wens is dan als een zachte fluistering en omhelzing: “het is oké, huil maar, wees maar bang, weet het maar even niet”.

Gun jezelf de moeilijkheden

Hoe kan je met deze paradoxale wens oefenen?

Ga zo zitten dat je wat comfort ervaart. Zorg dat je het warm genoeg hebt, dat je een pijnlijk lichaamsdeel ontziet en besteed wat aandacht aan waar (in huis) je het prettig vindt om te zitten. Zit niet geforceerd rechtop, maar zo dat je wat kunt ontspannen en tegelijk aanwezig kan zijn. Sluit je ogen als je dat prettig vindt, maar open of geloken is ook prima. Kom dan even aan. Besef dat je daar zit en haal een paar keer diep adem. Ga dan met je aandacht naar het voelen van je lichaam. In z’n geheel, je lichaam in de ruimte of misschien komen bepaalde delen van het lichaam naar de voorgrond. Kijk maar wat zich aandient. 

Na een tijdje je lichaam verkent te hebben laat je de paradoxale wens die voor jou op dat moment van toepassing is zachtjes naar boven komen. Je kan ook je hand op je hart leggen, als ondersteuning. In je hoofd herhaal je steeds vriendelijk, fluisterend die paradoxale wens. Moge ik ….. Moge ik…

Misschien komen er in je hoofd allerlei bezwaren op. Oordelen over hoe de meditatie gaat. Weerstand tegen de meditatie. Angst of het wel over gaat. Geen probleem, het enige wat je hoeft te doen is zachtjes doorgaan met het herhalen van de paradoxale wens. Moge ik…., moge ik…. that’s it. Simpel (maar niet altijd eenvoudig 🙂 ). 

Oefenen met het hart

Zo oefende ik dit weekend ook. En met deze paradoxale wens kreeg ik te midden van de pijn en het verdriet weer contact met zachtheid. Met een hart-kwaliteit van toestaan, toelaten, openen. Een vriendelijkheid naar dat wat er al was. Een sprankeling die mijn hart verruimde en meer bedding en ruimte gaf aan de pijn. De pijn was zeker niet weg (nee, er bestaat nog steeds geen trucje voor het wegmaken van pijn 🙂 ), maar de relatie ermee was totaal anders. En dat maakt ieder verschil.

Deze beoefening met de paradoxale wens neem ik weer met mij mee op reis. Want onderweg zal ik onvermijdelijk nieuwe pijn en moeilijkheden tegenkomen. Maar door te oefenen in zachtheid, openen en vriendelijkheid train ik in een ruimer hart. Een ruimer hart waarin ik kan ervaren dat het hart groot genoeg is voor welke ervaring dan ook. Ruim genoeg voor de diepste pijn. Ruim genoeg om alles zachtjes te strelen. 

Wil je meer lezen over de paradoxale wens? Lees het boek “Compassie in je leven” van Frits Koster. Het boek bevat allerlei oefeningen in vriendelijkheid en compassie en biedt mooie handvatten om te oefenen.

Scroll naar top